Deyarli har bir xususiy maktab rahbari oy boshida bir xil savolga duch keladi: kim to'ladi, kim kechiktirdi va kimga qo'ng'iroq qilish kerak? Qarzdorlik maktabning oylik byudjetiga, o'qituvchilar maoshining o'z vaqtida berilishiga va rahbarning asablariga ta'sir qiladi.
Yaxshi xabar shuki, qarzdorlikning katta qismi ota-onalarning to'lashni istamasligidan emas, balki unutish, noqulaylik va noaniqlikdan kelib chiqadi. Quyidagi yetti usul aynan shu sabablarga qaratilgan.
1. To'lov muddatini aniq belgilang va shartnomaga yozing
"Oy boshida to'lanadi" degan ibora har kim uchun har xil ma'noni anglatadi. Aniq sanani belgilang, masalan har oyning 5-sanasigacha. Uni shartnomaga yozing va qabul paytida ota-onaga og'zaki ham tushuntiring.
Shartnomada quyidagilar aniq bo'lsin:
- oylik to'lov summasi va nimalar kirishi;
- to'lov muddati;
- kechiktirilganda nima bo'lishi;
- chegirmalar (aka-uka, yillik to'lov) shartlari.
2. Eslatmalarni muddatdan oldin yuboring
Eng samarali eslatma muddat o'tgandan keyin emas, undan 2–3 kun oldin yuboriladi. Ota-ona hali "qarzdor" emas va xabar do'stona ohangda qabul qilinadi.
Yaxshi eslatma qisqa bo'ladi: summa, muddat va to'lov havolasi. Masalan: "Assalomu alaykum! Oktabr oyi uchun to'lov: 1 250 000 so'm, muddat — 5-oktabr. To'lash uchun havola: ..."
3. Onlayn to'lovni iloji boricha oson qiling
Ota-ona to'lash uchun maktabga kelishi yoki karta raqamini qidirishi kerak bo'lsa, to'lov kechikadi. Click, Payme va Uzum orqali bir bosishda to'lash imkoniyatini bering. To'lov qabul qilingandan keyin avtomatik tasdiq xabari yuborilsin, ota-ona to'lov yetib borganiga ishonch hosil qiladi.
4. Qarzdorlarni har kuni ko'ring, oy oxirida emas
Qarzdorlik ro'yxati oy oxirida Excel'dan qo'lda yig'ilsa, muammo allaqachon kattalashgan bo'ladi. Rahbar va buxgalter real vaqtda ko'rishi kerak:
- kim to'ladi va kim to'lamadi;
- har bir sinf bo'yicha umumiy qarzdorlik;
- kim necha oydan beri qarzdor.
Shunda muammoni u endi boshlanganida, bitta suhbat bilan hal qilish mumkin.
5. Muloqotni hurmat bilan olib boring
Qarzdorlik haqidagi suhbat ota-ona bilan munosabatni buzmasligi kerak. Bir necha oddiy qoida:
- avval yozma eslatma, keyin qo'ng'iroq;
- ayblash o'rniga yordam taklif qiling: "Qulay muddatni kelishib olsak bo'ladimi?";
- suhbat natijasini tizimga yozib qo'ying, keyingi safar kim nima kelishganini hamma bilsin.
6. Moslashuvchan to'lov variantlarini taklif qiling
Ba'zi oilalar uchun oylik to'lov og'ir bo'lishi mumkin. Oldindan kelishilgan bo'lib to'lash rejasi kutilmagan qarzdan yaxshiroq. Yillik yoki choraklik to'lov uchun chegirma esa to'lovlarni oldindan yig'ishga yordam beradi.
7. Jarayonga mas'ul shaxs tayinlang
"Hamma javobgar" degani "hech kim javobgar emas" degani. To'lovlar uchun bitta mas'ul xodimni belgilang: u eslatmalarni kuzatadi, suhbatlarni olib boradi va rahbarga haftalik hisobot beradi. Jarayon tizimda yozilgan bo'lsa, xodim almashganda ham u to'xtab qolmaydi.
Xulosa
Qarzdorlikni kamaytirish uchun qattiqqo'llik emas, tartib kerak: aniq muddat, o'z vaqtidagi eslatma, oson to'lov va har kuni ko'rinadigan ro'yxat. Bu qadamlarni qo'lda qilish ham mumkin, lekin ularni avtomatlashtirish rahbar va buxgalterning vaqtini tejaydi.
Shu mavzuga yaqin: ota-onalar bilan aloqani qanday tizimlashtirish mumkin.